Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex TRYTON, ex GOTTHILF HAGEN.

TYP STATKU: holowniczy parowy bocznokołowy.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1886, J. W. Klawitter Werftbetrieb GmbH, Danzig [Niemcy].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: 127.

     WYMIARY:

długość całkowita 43,26 m, długość na linii wodnej 41,73 m, szerokość kadłuba 5,54 m, szerokość całkowita 9,98 m, wysokość boczna 1,65 m, wysokość statku 5,65 m, zanurzenie 0,587 m, zanurzenie pełne 1,027 m, nośność: 58 t.

     SILNIK GŁÓWNY:

1 maszyna parowa leżąca podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 150 KM, liczba obrotów silnika 41/min., rok budowy 1886, producent: J. W. Klawitter Werftbetrieb GmbH, Danzig.

     KOCIOŁ PAROWY:

1 kocioł płomieniówkowy, ciśnienie robocze 10 at, rok budowy 1886, producent: J. W. Klawitter Werftbetrieb GmbH, Danzig;

     ↓

1 2-paleniskowy kocioł płomieniówkowy, ciśnienie robocze 7,5 at, powierzchnia ogrzewalna 74 m², rok budowy 1915, producent: Union Gießerei, Königsberg [Niemcy].

     INNE DANE:

materiał: dno: stal, burty: stal, pokład: drewno, kadłub nitowany o poprzecznym układzie wiązań, pędniki: 2 boczne koła łopatkowe, prędkość holownicza 15 km/h, prędkość statku pustego 18,5 km/h, załoga 7 osób, w latach 1922-1928 900 pasażerów, od 1929 r. 700 pasażerów, ładownia 81 m², wielkość ładunku, jaką statek może holować: z prądem 2000 t, pod prąd 1200 t.

     ARMATOR:

Spółdzielnia Transportowa i Oszczędnościowa „Wisła” GmbH, Danzig.

     PORT MACIERZYSTY:

Toruń.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

150 [BSR Danzig], 211 [PZW Toruń].

HISTORIA:

     Zbudowany w gdańskiej stoczni Klawittera jako rządowy statek objazdowy na rz. Wisłę dla Königlische Preussische Staat Weichsel Strombauverwaltung, Danzig-Krakau [Gdańsk-Krakowiec]. Koszt budowy wyniósł 65.500 marek. Nazwany „GOTTHILF HAGEN”, służył do inspekcji i objazdów rzeki Wisły. Wiadomo, że pływał od Gdańska do granicy niemiecko-rosyjskiej pod Silnem [Shilno]. W latach 1905-1910 kapitanem statku był Otto Glogowski. Statek posiadał salon dziobowy, który służył jako messa i biuro dla inspektorów administracji wodnej. Znany jest też skład załogi z lat 1911-1913. Ponieważ statek wykorzystywany był całodobowo, posiadał dwuzmianową załogę. A o to jej skład: kapitanowie Hans Deleske i Franz Kaschewski, maszyniści Gustav Paninski i Albert Krause, sternicy Albert Hansen i Friedrich Stanke, marynarze Gustav Hildebrand, Franz Heike, August Siederbidel i Julius Benschultz, palacze Konrad Paniski i Gustav Hoffmann.

     Nie bardzo jasny jest los statku po roku 1920. Mianowicie, po zakończonej wojnie w 1918 roku „GOTTHILF HAGEN” został w Gdańsku. Tam w 1921 roku przejęła go Rada Portu i Dróg Wodnych Wolnego Miasta Gdańska. Podlegał pod Maschinenbauamt Danzig-Krakau. Jednak dokumenty policji niemieckiej informują o tym, że w maju 1921 roku statek został sprzedany do Torunia. Innym pismem z marca 1922 roku Międzysojusznicza Komisja Rozdzielcza nakazała Radzie Portu wydać statek Polsce, co jednak nie zostało wykonane, gdyż w 1925 roku w kwietniu pismem do Rady Portu Polska domagała się przekazania statku, a sam statek figuruje w spisie jednostek Rady Portu. Więc nie wiadomo, kiedy tak naprawdę statek trafia do toruńskiego armatora Żegluga Parowa na Wiśle – Ludwik Szymański, gdzie zmienia nazwę na „TRYTON”.

     W dniu 7 maja 1927 roku armator informuje w toruńskiej prasie, że posiada salonowy statek „TRYTON” na 700 osób. Statek posiada kajuty, bufet, radio i jest całkowicie oświetlony elektrycznie. Ogłoszenie ukazało się w związku z uruchomieniem przez Ludwika Szymańskiego stałego połączenia na trasie Toruń – Gdańsk. Obsługiwały je dwa statki – opisywany „TRYTON” i „MAKS NORDAU”. Wspomniane parowce odpływały z Torunia w każdy wtorek i piątek o godz. 05:00, a przypływały do grodu nad Motławą o godz. 20:00. W 1931 roku Ludwik Szymański odsprzedał statek firmie Spółdzielnia Transportowa i Oszczędnościowa „Wisła” GmbH w Gdańsku. Centrala firmy mieściła się w Gdańsku, a Oddziały w Warszawie i Gdyni. Ponadto posiadała Agentury w Grudziądzu, Bydgoszczy, Toruniu i Włocławku. Po przystosowaniu do roli holownika dawny „TRYTON” zmienił nazwę na „SPÓŁDZIELNIA WISŁA”. Jego kadłub, jak i pozostałych statków tego armatora, malowany był na zielono. We wrześniu 1939 roku holownik został zatopiony przez samoloty Luftwaffe na 694,8 km rzeki Wisły nieopodal Bobrownik. Wrak statku leży tam do dnia dzisiejszego.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 03.01.2025/14.09.2026