Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex Ż-2107, ex IRENA, ex IRENE, ex IRENA.

TYP STATKU: barka bez napędu – obiekt muzealno-edukacyjny.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1936, Saturnin Marzątka, Bydgoszcz.

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: brak.

     WYMIARY:

długość całkowita 41,78 m, szerokość 4,83 m, wysokość boczna 2,05 m, zanurzenie maks. 1,82 m, nośność 254 t.

     INNE DANE:

kadłub stalowy nitowany o poprzecznym układzie wiązań, pokład drewniany, załoga ? osoby.

     ARMATOR:

Fundacja Otwartego Muzeum Techniki we Wrocławiu.

     PORT MACIERZYSTY:

Wrocław.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

6442 [PZW Bydgoszcz], Bg-III-54 [IŻŚr Bydgoszcz].

     NUMER PRS:

32048 → 320048.

HISTORIA:

     Barka towarowa bez napędu konstrukcji mieszanej, a mianowicie dno drewniane, kadłub stalowy. Zbudowana w 1936 r. na łące nad Brdą w Bydgoszczy przez właściciela Saturnina Marzątkę z Bydgoszczy, nazwana „IRENA” na cześć jego żony. Portem macierzystym była Bydgoszcz. Po wybuchy II wojny światowej we wrześniu 1939 r. barka po zajęciu Bydgoszczy przez Niemców została zarekwirowana przez Haupttreuhandstelle Ost für Binnenschiffahrt im Weichselstromgebiet i przeszła na własność III Rzeszy. Okupant pozostawił na barce właściciela, który zmuszony był pracować dla Niemców. Zmieniono nazwę barki na „IRENE”.

     Z kolei w 1945 r. zajęta przez czerwonoarmistów jako zdobycz wojenna. Na skutek interwencji Rządu Polskiego w osobie Komisarza d/s Żeglugi Śródlądowej inż. Szczyt-Niemirowicza została zwrócona Polsce w stanie dobrym w Landsbergu am Warthe, który wkrótce stał się Gorzowem Wielkopolskim. Powróciła do nazwy „IRENA” i do Saturnina Marzątki.

     Niestety właściciel, podobnie jak za III Rzeszy, musiał pracować dla użytkownika barki czyli Polskich Dróg Wodnych – Żegluga Państwowa w Bydgoszczy. Stało się tak na skutek Ustawy o upaństwowieniu taboru rzecznego obywateli polskich i niemieckich. W 1948 r. „IRENA” trafia do Państwowej Żeglugi na Wiśle Ekspozytura w Bydgoszczy, a od 1949 r. do Państwowej Żeglugi Śródlądowej Wrocław, Ekspozytura w Bydgoszczy. Rok później przejęta całkowicie na Skarb Państwa bez prawa do odszkodowania. Była „IRENA” staje się „Ż-2107”.

     Od 1951 r. w P.P. Żegluga na Wiśle, Ekspozytura Rejonowa w Bydgoszczy. W 1953 r. remont kapitalny. Od czerwca 1954 r. w P.P. Bydgoska Żegluga na Wiśle w Bydgoszczy. A od 1963 r. w P.P. Żegluga Bydgoska w Bydgoszczy. W 1990 r. przeholowana do Szczecina i wykorzystywano w roli magazynu depozytu sprzętu pochodzącego z innych barek. Potem barkę wykorzystywano jako koszarkę. W ładowni rufowej urządzono miejsca noclegowe dla 8 pracowników żeglugi, zaś w kajucie stację dyspozytorską dozoru jednostek Żeglugi Bydgoskiej S.A. Odstawiona w 1998 r. i osadzona na skarpie na Regalicy.

     W 2003 r. zakupiona przez Fundację Otwartego Muzeum Techniki we Wrocławiu. W 2004 r. przeszła wymianę dna i konserwację kadłuba. W dniu 6 grudnia 2004 r. przeholowana ze Szczecina do Wrocławia. Tam rozpoczęto przygotowania do remontu kapitalnego barki i jej adaptacji na Centrum Interpretacji Dziedzictwa Technicznego Odry. W latach 2014-15 czerpiąc wsparcie finansowe z Gminy Wrocław i materialną pomoc 77 polskich przedsiębiorstw barkę odbudowano. Dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z początkiem 2016 r. wyposażono obiekt w aparaturę multimedialną służącą do realizacji programów edukacyjno-oświatowych. W dniu 18 marca 2015 r. barkę ochrzczono przywracając jej imię „IRENA”. Obecnie nadal w użytkowaniu.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 20.08.2025