Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex BARTOSZ, ex UNDYNA, ex POMORZE, ex KRASIŃSKI, ex ARTHUR, ex FALKE.

NASTĘPNE NAZWY: SPOKOJNY.

TYP STATKU: holownik parowy śrubowy.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1907, Dresdner Maschinenfabrik u. Schiffswerft Übigau A.G., Dresden [Niemcy].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: 1003.

     WYMIARY:

długość 16,15 m, szerokość 4,00 m, wysokość boczna 1,50 m, wysokość nierozbieralna 3,40 m, zanurzenie 0,90 m, nośność 40 t.

     SILNIK GŁÓWNY:

1 maszyna parowa podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 50 KM, średnice cylindrów 160/280 mm, skok tłoka 190 mm, liczba obrotów silnika/pędnika 220/220 na minutę, rok budowy 1914, producent: Union Gießerei, Königsberg [Niemcy].

     KOCIOŁ PAROWY:

1 kocioł płomieniówkowy, ciśnienie robocze 10 at, powierzchnia ogrzewalna 17,5 m², rok budowy 1914, numer fabryczny 2858, producent: Union Gießerei, Königsberg.

     INNE DANE:

kadłub stalowy nitowany o poprzecznym układzie wiązań, pokład stalowy, pędnik: 1 śruba, prędkość km/h, załoga osób, ładowność t, pasażerów.

     ARMATOR:

Cukrownia „Kruszwica” w Kruszwicy.

     PORT MACIERZYSTY:

Kruszwica.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

124 [BSR Schönebeck], 761 [RŻ Sąd w Toruniu], 40 [PZW Warszawa], 452 [RDW Toruń].

     NUMER PRS:

23234 → 230234.

HISTORIA:

     Zbudowany w Dreźnie w 1907 r. jako „FALKE” dla Emila Höniga z Aussig [Usti nad Łabą], wymiary: 15,95 x 4,33 x 1,40 x 0,80 m, 45 KM. Pływał jako prom, na pokład zabierał 110 pasażerów. W październiku 1910 r. nabyty przez Heinricha Schrödera z miejscowości Schönebeck nad Łabą i przebudowany na holownik. Nazwany „ARTHUR”. Od sierpnia 1913 r. właścicielem holownika został Paul Gerson z Magdeburga, a miesiąc później Wilhelm Paetow z Neu-Göhren koło Elden. Po wybuchu wojny w sierpniu 1914 r. holownik trafił do Berlina do oddziału firmy Habermann und Guckes z Kilonii. Tam przeszedł remont i przebudowę. W 1915 roku przekazany na Wisłę, gdzie firma Habermann und Guckes pracowała przy wydobywaniu porosyjskich wraków w Modlinie i Dęblinie. W 1917 r. „ARTHUR” został wydzierżawiony przez austriackie WTLK, a potem przez nich odkupiony, lecz nadal pozostawał w dyspozycji firmy Habermann und Guckes.

     W listopadzie 1918 roku przejęty w Puławach przez polskie Ministerstwo Komunikacji, a potem w 1919 przez Sekcję Eksploatacji Dróg Wodnych przy Ministerstwie Robót Publicznych. W Nadbrzeziu nazwany „KRASIŃSKI” i przydzielony Polskiej Żegludze Państwowej w Warszawie. Po jej likwidacji w 1921 r. pływał w Towarzystwie Zjednoczonej Żeglugi Polskiej w Warszawie z portem macierzystym w Tczewie. Od 1924 r. w Warszawskim Zjednoczonym Towarzystwie Transportu i Żeglugi Polskiej S.A. Wykazywany w Planie Mobilizacyjnym z 1926 r. Miał działać na odcinku B, czyli Noteć, Kanał Bydgoski i Brda. Jest to o tyle ciekawe, że statek ten przemianowany został w 1925 r. na „POMORZE” z portem macierzystym w Tczewie, a w planie mobilizacyjnym ujęty jest jako „KRASIŃSKI”. Widocznie plan był sporządzony w latach wcześniejszych. W 1927 roku na statku uległa awarii śruba napędowa [ułamany płat] i „POMORZE” było remontowane [wymiana śruby] w Stoczni Lloyda Bydgoskiego. W 1929 roku „POMORZE” zostało nabyte w drodze licytacji przez Antoniego Dittmana z Torunia, właściciela statków, przewozu przez Wisłę i restauracji „Pod Złotą Kotwicą”. Nowy właściciel przemianował „POMORZE” na „UNDYNA” z portem macierzystym Toruń. Kapitanem „UNDYNY” został Julian Wiśniewski. Statek używany był przemiennie z drugą jednostką Dittmana „WIKTORIĄ” jako prom przez Wisłę z miasta na Kępę Bazarową, gdzie znajdował się dworzec PKP. Po śmierci Antoniego w 1932 r. statek przejęła jego żona Wiktoria Dittmann, a później syn Oskar Dittmann. Statek należał do niego również w czasie wojny i okupacji Torunia, czyli 1939-1944.

     Zatopiony w styczniu 1945 r. na Wiśle, wydobyty w czerwcu 1945 r. i skierowany na remont do stoczni w Toruniu. Jego stan techniczny określano jako poważnie zniszczony [70%], mimo to podjęto się odbudowy. Otrzymał maszynę parową i kocioł z innej jednostki nie nadającej się do odbudowy. Remont zakończono 17.10.1947 r. Nazwany „BARTOSZ” został upaństwowiony i przydzielony do Państwowego Zarządu Wodnego w Toruniu. Od 1951 r. w Rejonie Dróg Wodnych w Toruniu. W 1955 r. nazwany „BOLESŁAW PRUS”. Wycofany w 1961 r. W sierpniu przekazany do Kruszwicy do tamtejszej Cukrowni „Kruszwica”, gdzie pływał do 1972 r. Po kilku latach postoju kadłub sprzedano prywatnej osobie, która nazwała go „SPOKOJNY”, stoi w Koninie, gdzie podobno jest remontowany. Stan na styczeń 2024. Co dalej?

© Opracował Waldemar Danielewicz – 14.01.2024/22.08.2026