Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex JOHANN GROTH, ex KOŁŁĄTAJ, ex LUTZ, ex MAДЬЯPЪ/MADJAR.

TYP STATKU: holownik motorowy bocznokołowy.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1911, Stocznia A. Paruszewskiego we Włocławku.

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: nieznany.

     WYMIARY:

długość całkowita 46,97 m, szerokość kadłuba 6,70 m, szerokość z tamborami 14,63 m, wysokość boczna 1,30 m, zanurzenie 0,66 m.

     SILNIK GŁÓWNY:

1 silnik niskoprężny nieznanego typu, moc 200 KM, rok produkcji 1911, producent: Bracia Nobel, St. Petersburg [Rosja].

     INNE DANE:

kadłub stalowy nitowany o poprzecznym układzie wiązań, pokład z bali drewnianych, pędniki: dwa boczne koła łopatkowe, prędkość ok. 10 km/h na pusto, załoga 7 osób.

     ARMATOR:

Państwowa Żegluga na Wiśle, Ekspozytura w Bydgoszczy.

     PORT MACIERZYSTY:

Bydgoszcz.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

29/109 [MPS], 697 [BSR Danzig] 6265 [PZW Bydgoszcz].

HISTORIA:

     Jeden z trzech holowników firmy braci E. i L. Nobel zbudowany na ich zamówienie we Włocławku. Budowane były celem transportu barek-cystern z Gdańska do Włocławka i Warszawy. Firma uzyskała bowiem zgodę rządu niemieckiego na transport nafty Wisłą do Gdańska, gdzie bracia założyli w porcie gdańskim swój oddział pod nazwą Naphta Industrie GmbH, Gebrüder Nobel. W literaturze podaje się, że kadłuby tych holowników zbudowano w St. Petersburgu w segmentach i przewieziono je do Włocławka, co jednak nie odpowiada prawdzie. Tylko silnik pochodził z St. Petersburga. Nazwany „MAДЬЯPЪ” [MADZIAR]. Oprócz tego holownika zbudowano jeszcze dwa bliźniacze o nazwach „ПОЛЬЯКЪ” [POLAK] i „МАЗУРЪ” [MAZUR]. Ciekawostką był napęd tych holowników, posiadały one silniki konstrukcji braci Nobel napędzane naftą, zbudowane w St. Petersburgu. Miały one moc 250 KM. Holownik wraz z pozostałymi pływał na trasie Warszawa – Włocławek – Danzig – Włocławek – Warszawa, holując barki-cysterny z naftą.

     Po wybuchu Wielkiej Wojny prawdopodobnie zmobilizowany. W sierpniu 1915 r. zdobyty przez Niemców, nazwany „LUTZ” i wcielony do niemieckiej Schiffahrtsgruppe Ost, Warschau [według innej wersji zarekwirowany w Gdańsku]. W listopadzie 1918 r. przejęty początkowo przez Ministerstwo Komunikacji, a potem Sekcję Eksploatacji Dróg Wodnych przy Ministerstwie Robót Publicznych. W 1919 r. upaństwowiony, nazwany „KOŁŁĄTAJ” przydzielony został Polskiej Żegludze Państwowej w Warszawie. Po likwidacji PŻP w 1921 r. zwrócony Spółce Akcyjnej Towarzystwa Przemysłu Naftowego Bracia Nobel w Polsce, która w 1925 r. przekształciła się w Standard-Nobel S.A. w wyniku fuzji z Olej Skalny S.A. Portem macierzystym holownika od 1921 r. był Danzig [Gdańsk]. W 1935 r. „KOŁŁĄTAJ” został nabyty przez Lloyd Bydgoski S.A. w Bydgoszczy wraz z siostrzanym holownikiem „LUBECKI”.

     Z chwilą wybuchu wojny niemiecko-polskiej 1 września 1939 r. jednostkę zajęła niemiecka policja wodna [Wasserschützpolizei], następnie przejęty przez zarządcę komisarycznego Rzeszy jako byłe mienie polskie. W 1940 r. nazwany „JOHANN GROTH” stał się własnością Bromberger Schleppschiffahrt A.G., Bromberg [Bydgoszcz] i pływał na trasie Danzig – Warszawa. W lutym 1945 roku „JOHANN GROTH” przejęty został przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w Sopocie jako byłe mienie niemieckie. Czasowo użytkowany przez Polską Żeglugę Państwową w Bydgoszczy pod nazwą „KOŁŁĄTAJ”. Na początku 1947 r. przekazany Lloydowi Bydgoskiemu S.A. w Bydgoszczy, aby rok później w związku z postawieniem Lloyda w stan likwidacji przekazać go Państwowej Żegludze na Wiśle w Bydgoszczy. W 1949 r. wycofany z eksploatacji na skutek złego stanu technicznego kadłuba i nieopłacalności remontu. Odstawiony w dolnym awanporcie śluzy Brdyujście [Nr 1] służył jako bunkierka. Złomowany około 1951 r.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 31.01.2024/02.08.2026