Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex BIZON-04.

TYP STATKU: pchacz typu Bizon I.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1966, Tczewska Stocznia Rzeczna w Tczewie.

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: B083/4.

     WYMIARY:

długość całkowita 22,60 m, długość kadłuba 22,46 m, szerokość całkowita 8,06 m, wysokość boczna 1,80 m, wysokość nierozbieralna 3,90 m, zanurzenie 1,05 m.

     SILNIKI GŁÓWNE:

2 silniki wysokoprężne typu 4BH22, 4-cylindrowe, moc 2 x 160 KM/117 kW, średnica cylindra 220 mm, skok tłoka 320 mm, liczba obrotów silnika/pędnika 500/500 na minutę, rok produkcji 1966, producent: Zakłady Przemysłu Maszynowego „H. Cegielski”, Poznań.

     INNE DANE:

kadłub stalowy spawany o poprzecznym układzie wiązań, pokład stalowy, pędniki: 2 śruby 4-płatowe w dyszach Korta, prędkość 10,5 km/h (z 2 barkami), załoga 3-4 osoby, uciąg na palu 50 kN.

     ARMATOR:

P.P. Żegluga na Odrze, Wrocław, Ekspozytura w Szczecinie.

     PORT MACIERZYSTY:

Szczecin.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

Sz-I-... [IŻŚr Szczecin].

     NUMER PRS:

nieznany.

HISTORIA:

     Po skonstruowaniu pchaczy typu „Tur” i „Żubr” oraz doświadczeniach wynikłych z ich eksploatacji, już w 1963 roku wrocławskie Biuro Projektów i Studiów Taboru Rzecznego opracowało nowy projekt pchacza przeznaczonego na Odrę, który otrzymał nazwę „Bizon”. Głównymi autorami projektu byli T. Tomczyk, W. Piątek, A. Heinricht i Z. Majcher [nr dokumentacji 1728]. Pchacz ten zaprojektowany był z myślą o pracy na wodach Kanału Gliwickiego, Odry i Zalewu Szczecińskiego. Miał pracować w zestawie z dwoma barkami typu BP-600 o łącznej ładowności około 1.200 t. Cały zestaw wraz z pchaczem liczył 118 m długości i 9 m szerokości. Oznaczony symbolem budowy B-083 został wdrożony do realizacji w 1963 roku, zlecenie na budowę prototypu powierzono Tczewskiej Stoczni Rzecznej w Tczewie.

     Pierwszą jednostkę ukończono w 1964 roku, barki pchane zaprojektowane przez zespół w składzie T. Tomczyk, B. Tomaszewski i W. Torbus [nr dokumentacji 1903] oznaczone symbolem budowy B-118 zbudowała Szczecińska Stocznia Rzeczna w Szczecinie i Wrocławska Stocznia Rzeczna we Wrocławiu. Miały one nośność 557 t. Wymiary przedstawiały się następująco: długość 48,03 m, szerokość 8,98 m i zanurzenie maksymalne 1,71 m.

     Pierwszy pchacz „BIZON-01” wszedł do próbnej eksploatacji w 1965 roku. Warto nadmienić, że na pchaczach „Bizon” zastosowano po raz pierwszy dźwigniowe urządzenie sterowe w miejsce kół sterowych. Do napędu użyto dwóch silników wysokoprężnych typu 4BH22 produkcji Zakładów Przemysłu Metalowego „H. Cegielski” w Poznaniu o mocy 160 KM każdy przy 500 obrotach na minutę. Takie same obroty miała śruba napędowa. Ponadto pchacz ten jest pierwszym statkiem śródlądowym, na którym zastosowano kompleksowo urządzenia hydrauliczne, co stało się punktem wyjściowym do powszechnego stosowania hydrauliki siłowej do napędu urządzeń pokładowych na statkach żeglugi śródlądowej w Polsce. Poza hydraulicznym napędem sterów zastosowano także hydrauliczne opuszczanie i podnoszenie sterówki, podnoszenie i opuszczanie masztu oraz napęd wind kotwicznych. W rezultacie zbudowano osiem jednostek tego typu.

     Począwszy od pchacza „BIZON-04” zamiast tzw. pięciopunktowego urządzenia sterowego hydraulicznego zastosowano nadążne urządzenie elektrohydrauliczne. Omawiany pchacz zbudowano jako „BIZON-04” dla P.P. Żegluga na Odrze we Wrocławiu, Ekspozytura w Szczecinie. Od 1968 r. jako „BIZON-O-04”. Nie wykazywany od 1983 r. Dalszy los nieustalony.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 02.02.2026