Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

NASTĘPNE NAZWY: KRAKAU.

TYP STATKU: holownik parowy bocznokołowy.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1910, C.K. Uprzywilejowana Fabryka Maszyn L. Zieleniewski Tow. Akc., Kraków [Austro-Węgry].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: nieznany.

     WYMIARY:

długość całkowita 38,20 m, szerokość kadłuba 4,60 m, szerokość kadłuba z tamborami 8,55 m, zanurzenie 0,80 m.

     SILNIK GŁÓWNY:

1 maszyna parowa podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 100 KM przy 55 obr/.min., średnice cylindrów 300/560 mm, skok tłoka 700 mm, rok budowy 1909, producent: C.K. Uprzywilejowana Fabryka Maszyn L. Zieleniewski Tow. Akc., Kraków.

     KOCIOŁ PAROWY:

1 kocioł płomieniówkowy, ciśnienie robocze 8 at, powierzchnia ogrzewalna 49 m², rok budowy 1909, producent: C.K. Uprzywilejowana Fabryka Maszyn L. Zieleniewski Tow. Akc., Kraków.

     INNE DANE:

materiał: dno: stal, burty: stal, pokład: drewno, pędniki: dwa boczne koła łopatkowe Morgana, prędkość 10 km/h, załoga 6 osób, 8 pasażerów, uciąg 0,4 T.

     ARMATOR:

Państwowy Zarząd Wodny w Sandomierzu.

     PORT MACIERZYSTY:

Nadbrzezie.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

26 [MRP].

HISTORIA:

     W latach 1908-1910 cesarsko-królewskie galicyjskie namiestnictwo we Lwowie [K.u.K. galizischen Statthalterei Lemberg] zamówiło w Cesarsko-Królewskiej Uprzywilejowanej Fabryce Maszyn L. Zieleniewski Towarzystwo Akcyjne w Krakowie cztery holowniki przeznaczone na wąskie i płytkie rzeki, jak Dunajec czy San, które miały być regulowane. Holowniki posiadały jednakowy kształt stewy dziobowej i rufowej zaopatrzonych w stery, co pozwalało na poruszanie się na wąskich akwenach bez potrzeby zawracania. Jednym z nich był „KOPERNIK”. Statek ten, jak i pozostałe trzy, budowany był pod nadzorem niemieckiej instytucji klasyfikacyjnej Germanischer Lloyd. Do służby wszedł wiosną 1910 r.

     W październiku 1912 r. wobec narastającego napięcia politycznego na Bałkanach został zmobilizowany i podporządkowany K.u.K 1 Korps Krakau i skierowany w rejon Nadbrzezia, gdzie znajdowała się granica Austro-Węgier z Rosją. Uzbrojony był w cztery ckm. W 1913 roku zwrócony służbom cywilnym. Kolejny konflikt bałkański spowodował zmobilizowanie „KOPERNIKA” w roli transportowca. Podczas ofensywy wojsk rosyjskich we wrześniu 1914 r. statek został prawdopodobnie zatopiony przez własną załogę. Wydobyty w 1916 r., został odholowany na remont do Krakowa.

     W listopadzie 1918 r. przejęty od władz austriackich przez polskie Ministerstwo Komunikacji w porcie w Nadbrzeziu. Rok później przekazany do Dyrekcji Dróg Wodnych w Krakowie. W 1920 r. wcielony do Rezerwowej Flotylli Wiślanej, po zwolnieniu powrócił do służby cywilnej. Pod koniec lat dwudziestych XX w. przekazany do Zarządu Dróg Wodnych w Sandomierzu. Stacjonował w Nadbrzeziu. Od 1933 r. w Państwowym Zarządzie Wodnym w Samdomierzu. Po powstaniu Generalnej Guberni w październiku 1939 r. podporządkowany Wassebauamt Krakau, nazwany „KRAKAU”. Stacjonował w Krakowie. Po raz kolejny zatopiony, tym razem przez wycofujące się wojska niemieckie koło Sandomierza przy pomocy ładunków wybuchowych. Wydobyty w 1946 r. i złomowany.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 02.11.2023/25.06.2026