Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex ALINA, ex BAŁTYK, ex BALTIG, ex BAŁTYK.

TYP STATKU: koszarka i magazyn.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1928, Danziger Werft u. Eisenbahnwerkstätten A.G., Danzig [Wolne Miasto Gdańsk].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: S-52.

     WYMIARY:

1938:
długość całkowita 63,05 m, długość między pionami 60,00 m, szerokość kadłuba 6,53 m, szerokość całkowita 11,60 m, zanurzenie min. 0,52 m, zanurzenie maks. 0,73 m;

1954:
długość całkowita 63,90m, szerokość kadłuba 6,58 m, szerokość z tamborami 11,60 m, wysokość boczna 2,60 m, wysokość statku 5,70 m, zanurzenie maks. 0,73 m, nośność 206 ton.

     SILNIK GŁÓWNY:

1 maszyna parowa podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 200 KM, rok produkcji 1928, producent: Danziger Werft u. Eisenbahnwerkstätten A.G., Danzig;

     ↓

1 maszyna parowa podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 240 KM, średnice cylindrów 402/767 mm, skok tłoka 1000 mm, liczba obrotów silnika 50/min., producent nieznany;

     ↓

bez napędu.

     KOCIOŁ PAROWY:

1 kocioł szkocki, ciśnienie robocze 12 at, powierzchnia ogrzewalna 83 m², rok budowy 1928, numer fabryczny 556, producent: Danziger Werft u. Eisenbahnwerkstätten A.G., Danzig;

     ↓

1 kocioł, ciśnienie robocze 12 at, powierzchnia ogrzewalna 79,3 m², rok budowy 1957, numer fabryczny 10235, producent: VEB Dampfkesselbau, Dresden [NRD].

     INNE DANE:

materiał: dno: stal, burty: stal, pokład: drewno, kadłub nitowany o poprzecznym układzie wiązań, pędniki: dwa boczne koła łopatkowe Morgana, prędkość 14 km/h, załoga 11 osób, 650 pasażerów.

     ARMATOR:

Przedsiębiorstwo Państwowe Żegluga Warszawska, Warszawa.

     PORT MACIERZYSTY:

Warszawa.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

217 [PZW Toruń], 922 [PZW Toruń], 408 [PZW Warszawa], 2545 [PZW Warszawa], 172 [RDW Warszawa], Wa-I-24 [IŻŚr Warszawa].

     NUMER PRS:

13030.

HISTORIA:

     Zbudowany na zamówienie Maksa Friedmanna z Warszawy przez stocznię Danziger Werft w Wolnym Mieście Gdańsku jako statek pasażerski, nazwany „BAŁTYK”. Urządzony był z dużym przepychem i elegancją. Posiadał 60 miejsc sypialnych w I kl. i 48 miejsc w klasie II. Ogółem mógł zabrać 750 osób. Załogę stanowiło 11 osób. „BAŁTYK” posiadał restaurację, bufet, palarnię i dwa salony. Przeznaczony był na linię Warszawa – Gdańsk, jego portem macierzystym był Toruń. Gotowy statek po próbach przekazano armatorowi 5 lipca 1928 r., po zapłaceniu pierwszej z czterech rat. Dziesięć dni później „BAŁTYK” opuścił Gdańsk i 17 lipca zacumował przy moście Kierbedzia w stolicy. Uroczyste poświecenie statku odbyło się 30 lipca, a już 1 sierpnia wyruszył w swój pierwszy rejs z kompletem pasażerów do Gdańska. Następnie pływał do Torunia lub w rejsach dancingowych w okolicach Warszawy. W październiku 1929 r. w trakcie manewrów „BAŁTYK” zahaczył kominem o krawędź mostu Poniatowskiego zrywając go. Przyczyną wypadku był niedostatecznie opuszczony komin, naprawa odbyła się w stoczni na Solcu w Warszawie. W 1930 roku armator spłacił stoczni druga ratę. W tym czasie „BAŁTYK” pływał głównie z Warszawy do Torunia. W 1933 roku wszedł w skład taboru Polskiej Żeglugi Rzecznej „Vistula” sp. z o.o. w Warszawie jako statek salonowy. Pływał na linii Warszawa – Tczew, aż do sierpnia 1939 r. W 1933 r. zmarł jego właściciel Max Friedmann. Statek przejęty został przez Bank Gospodarstwa Krajowego, który spłacił stoczni dwie pozostałe raty. W chwili wybuchu wojny we wrześniu 1939 r. „BAŁTYK” znajdował się w Warszawie.

     Po kapitulacji stolicy zarekwirowany został przez Wasserschutzpolizei, a następnie trafił do der Kommisärische Verwälter der Haupttreuhanstelle Ost für Binnenschiffahrt des Weichselstromgebietes i wystawiony na sprzedaż. W marcu 1940 r. zakupiony został przez stocznię Danziger Werft i eksploatowany był jako Urlaubschiff, czyli statek wczasowy dla pracowników stoczni pod nazwą „BALTIG”. Rok później statek sprzedany został niemieckiemu Ministerstwu Komunikacji, a te z kolei przekazało go Reichswasserstrassedirektion w Gdańsku, która zleciła przebudowę stoczni Danziger Werft. W trakcie przebudowy w części dziobowej zamiast kabin czteroosobowych urządzono cztery apartamenty dwuosobowe, w części rufowej kabiny dwuosobowe przebudowano na jednoosobowe. Zlikwidowano zewnętrzne schody między nadbudówką dziobową a szybem kotłowym wiodące na pokład słoneczny. Wymieniono wsporniki przy tamborach oraz zmieniono rozkład pomieszczeń w tamborach. Po tej przebudowie „BALTIG” pływał z delegacjami różnego szczebla na odcinku Gdańsk – Płock. W połowie 1944 roku uległ poważnej awarii maszyny parowej i został zacumowany na Szkarpawie koło śluzy Gdańska Głowa jako biurowiec i hotel. W marcu 1945 r. osadzony na dnie przez wycofujących się Niemców i zaminowany, aby celowo utrudnić wydobywanie lub ewentualnie miał stanowić swego rodzaju pułapkę.

     Został rozminowany przez saperów radzieckich i podniesiony w październiku 1945 r. przez ekipy administracji wodnej. Odholowany rok później do ówczesnej Stoczni Nr 1 (dawna Danziger Werft) celem remontu maszyny parowej, skąd później trafił do stoczni w Tczewie. Po remoncie „BAŁTYK” przybył w lipcu 1947 r. do Warszawy, gdzie przez cztery miesiące pływał w rejsach dansingowych z Warszawy do Wilanowa. W maju 1948 r. statek zabrano pod przymusowy zarząd państwowy i przekazano Państwowej Żegludze na Wiśle w Warszawie. Ta rozpoczęła jego eksploatację na trasie Warszawa – Włocławek – Toruń. We wrześniu 1948 r. „BAŁTYK” trafił do Płockiej Stoczni Rzecznej w Płocku, gdzie przywrócono mu dawny układ kabin i wnętrz zmieniając nieco wyposażenie. Po remoncie, który zakończono w czerwcu 1949 r., statek skierowano na trasę Warszawa – Gdańsk. Podczas takiego rejsu 24 czerwca 1949 r. „BAŁTYK” nie zachował ostrożności i zerwał linę promu w Gniewie. Winnym uznano kpt. Bolesława Chojnowskiego oraz sterników Leona Borowskiego i Tadeusza Suwałę. Kpt. Chojnowski jako zadość uczynienie wpłacił kwotę 5.778 zł. Od 1951 r. „BAŁTYK” wchodził w skład taboru nowopowstałego Przedsiębiorstwa Państwowego Żegluga na Wiśle, Ekspozytura Rejonowa w Warszawie. W czerwcu 1953 r. na skutek błędu nawigacyjnego kapitana statku W. Kosińskiego doszło do zderzenia „BAŁTYKU” ze statkiem „MATEJKO” koło Bielan, efektem zderzenia było uszkodzenie sobie kadłuba w części dziobowej i strzaskanie lewego tambora nie licząc poturbowanych pasażerów. „BAŁTYK” wycofano z ruchu i skierowano na remont do Warszawskiej Stoczni Rzecznej w Warszawie, gdzie dokonano napraw i wykonano na polecenie PRS-u grodź zderzeniową. Przy okazji wymieniono poszycie kadłuba pod kotłownią.

     Do ruchu „BAŁTYK” wszedł w lipcu 1954 r. na dawną linię już w P.P. Warszawska Żegluga na Wiśle w Warszawie. W lipcu 1957 r. „BAŁTYK” skierowano na remont kapitalny do Tczewskiej Stoczni Rzecznej w Tczewie. Tam podczas remontu w części dziobowej przebudowano kabiny pasażerskie, zmieniono ich wyposażenie na tandetne kanapy oraz meble ze sklejek. W części rufowej wybudowano 18 kabin czteroosobowych zamiast dwuosobowych. W nadbudówce dziobowej zlikwidowano po trzy okna montując w to miejsce drzwi. W salonie i restauracji zdarto boazerię, okucia mosiężne i podłogę drewnianą. Sufit zamiast mozaiki pozostawiono z nie obudowaną siatką konstrukcji, zlikwidowano kryształowe plafoniery. Ściany wymalowano kremową farbą olejną, a stylowe meble zastąpiono gęsto i chaotycznie ustawionymi metalowymi stolikami i krzesłami. Ponadto przebudowano pomieszczenia w tamborach i wymieniono koła łopatkowe z dziewięcioszuflowych na siedmioszuflowe, przez co spadła prędkość statku. Remont zakończono w sierpniu 1959 r. i „BAŁTYK” powrócił na linię Warszawa – Gdańsk. Od 1963 r. w P.P. Żegluga Warszawska w Warszawie. Po zakończeniu sezonu w 1964 r. statek skierowany został do Bazy Remontowej Żeglugi Warszawskiej w Płocku, gdzie wymieniono poszycie na całej części dennej statku. Po sezonie 1965 roku zdecydowano się wycofać „BAŁTYK” z regularnej linii i przeznaczyć go na statek wczasowy Funduszu Wczasów Pracowniczych. W okresie zimowym przebudowano go zeszpeczając do końca wnętrza statku. Do ruchu „BAŁTYK” wszedł w maju 1966 r., w trakcie 14 dniowych turnusów, statek przemierzał Wisłę na odcinku Warszawa – Gdańsk zatrzymując się na dłuższe postoje w ciekawszych miastach. Rok później wymieniono kocioł parowy, który pochodził z wycofanego statku „PSTROWSKI”. Po likwidacji F.W.P. „BAŁTYK” w czerwcu 1971 r. powrócił na linię Warszawa – Gdańsk.

     Po zakończeniu sezonu 1973 roku zapadła decyzja o wycofaniu statku z ruchu i przekształcenia go na hotel dla załóg, 19.12.1973 r. zmieniono nazwę statku na „ALINA”. W 1974 r. przeholowano „ALINĘ” do Nieporętu nad Zalewem Zegrzyńskim, gdzie służył jako koszarka. Rok później statek pchany przez pchacza zagrał rolę statku szwajcarskiego w filmie „Dzieje Grzechu” na podstawie powieści Stefana Żeromskiego. Dwa lata później zdemontowano koła łopatkowe, ster, kocioł i maszynę parową. W 1980 r. dawny „BAŁTYK” przyholowany został do portu praskiego w Warszawie, gdzie miał czekać na złomowanie. Opuszczony, został rozkradziony i ulegał stopniowej dewastacji. Kiedy w 1983 r. rozległy się głosy o zachowanie dla potomnych choć jednego z kadłubów wiślanych bocznokołowców, pod uwagę również brany był dawny „BAŁTYK”. Niestety szumna akcja zakończyła się fiaskiem. W 1985 r. „BAŁTYK”, któremu przywrócono dawną nazwę, przeholowano do Ryni nad Zalewem Zegrzyńskim, gdzie służył jako magazyn. W 1990 roku „BAŁTYK” zgnieciony przez lody osiadł na dnie, tak że z wody wystawał tylko pokład i nadbudówki. W połowie lat dziewięćdziesiątych wrak statku zakupił A. Rafałowski z Warszawy. Rozebrany na złom w 2002 roku. W okresie jego świetności statkiem dowodzili:
1928 - 1931 – J. Lipka,
1931 - 1934 – M. Sorofa,
1935 - 1947 – ?,
1947 - 1951 – B. Chojnowski,
1951 - 1952 – J. Gryczan,
1952 - 1953 – J. Giżyński,
1953 – W. Kosiński,
1953 - 1955 – E. Wronicz,
1955 - 1956 – S. Ciesielski,
1956 - 1959 – E. Wronicz,
1959 - 1960 – J. Żukowski,
1960 - 1973 – J. Jankowski.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 19.03.2023/09.06.2026