Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex GEHEIMRAT SCHMIDT, ex GRUDZIĄDZ, ex GEHEIMRAT SCHMIDT.

TYP STATKU: holownik parowy bocznokołowy.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1876, F. Schichau Schiffswerft, Elbing [Niemcy].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: 100.

     WYMIARY:

długość całkowita 25,70 m, szerokość kadłuba 3,89 m, szerokość całkowita 6,70 m, zanurzenie 1,00 m.

     SILNIK GŁÓWNY:

1 maszyna parowa podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 80 KM, rok produkcji 1876, producent: J. W. Klawitter Werft, Danzig [Niemcy].

     KOCIOŁ PAROWY:

1 kocioł płomieniówkowy, ciśnienie robocze 8 at, powierzchnia ogrzewalna 32 m², rok budowy 1875, producent: F. Schichau Schiffswerft, Elbing;

     1911 ↓

1 kocioł płomieniówkowy, ciśnienie robocze 8 at, powierzchnia ogrzewalna 37,40 m², rok budowy 1911, producent: Danziger Schiffswerft u. Maschinenbau Anstalt Johannsen u. Co., Danzig.

     INNE DANE:

materiał: dno: stal, burty: stal, pokład: drewno, kadłub nitowany o poprzecznym układzie wiązań, pędniki: 2 boczne koła łopatkowe, prędkość 14 km/h, załoga 6 osób.

     ARMATOR:

Państwowy Zarząd Wodny w Chełmnie.

     PORT MACIERZYSTY:

Tczew.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

157 [BSR Danzig].

     NUMER PRS:

nieznany.

HISTORIA:

     Zbudowany na zamówienie rządu niemieckiego dla Wasserbau Regierung, Marienwerder [dz. Kwidzyń] jako holownik inspekcyjno-objazdowy, otrzymał nazwę „GEHEIMRAT SCHMIDT”. W 1888 roku został podporządkowany Königlische Preussische Staat Weichsel Strombauverwaltung, Danzig [dz. Gdańsk], podległy był pod Maschinenbauamt Danzig-Krakau. Stacjonował w zależności od potrzeby administracji wodnej. W latach 1902-1904 działał w oparciu o Kurzebrack [dz. Korzeniewo], a jego kapitanem był O. Hoses. Od 1911 roku stacjonował w Graudenz [dz. Grudziądz]. Znany jest skład załogi z 1915 roku: kapitan Ferdinand Robbel, sternik Ferdinand Dische, maszynista Adolf Heicke, palacz Otto Kurz i marynarz Karl Rajkowski.

     W 1919 roku „GEHEIMRAT SCHMIDT” został przejęty przez Międzysojuszniczą Komisję Rozjemczą i przyznany Polsce. Przekazanie nastąpiło w lutym 1920 r., statek został przejęty przez Wydział V Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Toruniu, a następnie przekazany Dyrekcji Dróg Wodnych w Toruniu. Nazwa została zmieniona na „GRUDZIĄDZ”. Holownik przekazano do Zarządu Rzeki Wisły w Grudziądzu, a po jego likwidacji w 1922 roku do Zarządu Rzeki Wisły w Chełmnie. Po kolejnej reorganizacji pływał w Zarządzie Dróg Wodnych, a od 1933 w Państwowym Zarządzie Wodnym w Chełmnie. W lipcu 1924 roku „GRUDZIĄDZ” doznał awarii maszyny parowej, 5 lipca został przyholowany do Torunia, gdzie firma Born & Schutze do dnia 14 lipca dokonała naprawy. Do ruchu statek powrócił 5 sierpnia 1924 roku.

     We wrześniu 1939 roku „GRUDZIĄDZ” dostał się w ręce hitlerowców, którzy w 1940 roku zmienili nazwę na „GEHEIMRAT SCHMIDT” i podporządkowali go Reichswasserstrasse Direktion Danzig, a ten przydzielił go do Wasserstrasseamt Kulm [Chełmno]. W roku 1945 Niemcy zatopili statek w Chełmnie. Wydobyty w 1946 roku, został poddany odbudowie w Stoczni Państwowego Zarządu Wodnego w Chełmnie powracając do nazwy „GRUDZIĄDZ”. W 1950 roku holownik był gotowy w 80%. Zwodowano go w 1951 roku przydzielając do PZW Chełmno. Jednak w 1953 roku zostaje wycofany po uznaniu przez komisję, że jest zużyty w 75%. Brak daty złomowania.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 04.03.2007/27.05.2026