Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex TCZEW, ex FERSE, ex BAURATH GERSDORFF, ex TCZEW, ex BAURATH GERSDORFF.

TYP STATKU: holownik parowy bocznokołowy.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1881, Stettiner Maschinenbau-Anstalt u. Schiffsbauwerft-A.G., Grabow bei Stettin [Niemcy].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: 108.

     WYMIARY:

długość całkowita 29,80 m, długość między pionami 26,60 m, szerokość całkowita 5,75 m, szerokość kadłuba 3,00 m, wysokość boczna 2,50 m, zanurzenie 1,20 m.

     SILNIK GŁÓWNY:

1 maszyna parowa podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 80 KM, rok produkcji 1881, producent: Stettiner Maschinenbau-Anstalt u. Schiffsbauwerft-A.G., Grabow bei Stettin;

     ↓

1 maszyna parowa leżąca podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 100 KM, średnice cylindrów 100/... mm, skok tłoka 120 mm, liczba obrotów silnika 75/min., rok produkcji 1914, numer fabryczny 1723, producent: Union Giesserei, Königsberg [Niemcy].

     KOCIOŁ PAROWY:

1 kocioł płomieniówkowy, ciśnienie robocze 10 at, powierzchnia ogrzewalna 37 m², producent: Stettiner Maschinenbau-Anstalt u. Schiffsbauwerft-A.G., Grabow bei Stettin;

     ↓

1 kocioł szkocki, ciśnienie robocze 12 at, powierzchnia ogrzewalna 42 m², rok budowy 1914, numer fabryczny 2582, producent: Union Giesserei, Königsberg.

     INNE DANE:

kadłub stalowy nitowano-spawany o poprzecznym układzie wiązań, pokład drewniany [bale drewniane 100 mm], pędniki: dwa boczne koła łopatkowe Morgana, załoga 6 osób.

     ARMATOR:

Rejon Dróg Wodnych w Tczewie.

     PORT MACIERZYSTY:

Tczew.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

5048 [PZW Tczew], 626 [RDW Tczew].

     NUMER PRS:

nieznany.

HISTORIA:

     Zbudowany w 1881 r. na zamówienie Königlische Weichsel-Strombauverwaltung, Danzig jako statek holowniczo-inspekcyjny, otrzymał nazwę „BAURATH GERSDORF”. W 1906 r. przebazowany do ówczesnego Dirschau czyli dzisiejszego Tczewa. W 1914 r. w stoczni Union Giesserei przebudowany oraz dokonano wymiany maszyny parowej i kotła. W 1915 r. powrócił do Tczewa. Znany jest też skład załogi z lat 1916-1918:
  – kapitan – Heinrich Danielewitz,
  – maszynista – Jakob Geschke,
  – pomocnik maszynisty – Wilhelm Durau,
  – marynarz – Eduard Kischke,
  – palacze – Jan Denkel i Robert Poznański.

     W 1919 r. statek został przejęty przez Międzysojuszniczą Komisję Aliancką, aby nie dopuścić do jego ewakuacji wgłąb Rzeszy. Po przejęciu Pomorza przez Polskę w styczniu 1920 r. przejęty przez V Wydział Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego od nadzoru pruskiego. Przydzielony do Zarządu Rzeki Wisły w Tczewie, nazwany został „TCZEW”. Od 1927 r. w Zarządzie Dróg Wodnych w Tczewie. W latach 1929-30 remont kapitalny, a od 1933 r. w Państwowym Zarządzie Wodnym w Tczewie. W dniu 2 września 1939 r. na polecenie Dyrekcji Dróg Wodnych w Toruniu samozatopiony w porcie zimowym w Tczewie. Wydobyty przez Niemców, został wyremontowany i wcielony do służby w Reichswasseramt Dirschau jako „BAURATH GERSDORF” w marcu 1940 r. W 1941 r. zmieniono nazwę na „FERSE”.

     W maju 1945 r. holownik znajdował się w Łożyskach (tak nazywała się wówczas Przegalina). Po remoncie nazwany „TCZEW”. W czerwcu 1945 r. siłą zarekwirowany przez sowietów, którzy pod groźbą zastrzelenia załogi kazali uruchomić holownik oznajmiając, że podlega rekwizycji jako mienie poniemieckie. Holownik wypłynął na Wisłę udając się na Szkarpawę. Władze P.Z.W. powiadomiły Wojsko Polskie i śluzę Gdańska Głowa, gdzie jednostkę przytrzymano. Tam, po przybyciu polskich żołnierzy, pod groźbą użycia siły wobec Rosjan Ci poddali się. Podobno przybyły oddział NKWD aresztował Rosjan, oddając holownik Polakom. Statek powrócił do Łożysk. W 1947 r. moc jego maszyny parowej oceniano na 90 KM. W 1948 r. zmieniono nazwę na „MIECZYSŁAW”. Jego armatorem był Państwowy Zarząd Wodny w Tczewie, którego siedzibę przeniesiono z Gdańska do Tczewa. Od 1952 r. w Rejonie Dróg Wodnych Tczew. Pływał do 1960 r. Złomowany cztery lat później.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 28.05.2026