Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex KSIĄŻE JÓZEF, ex SAN, ex KSIĄŻE JÓZEF, ex SAN, ex KUJAWIAK/KYЯBЯKЪ.

TYP STATKU: pasażerski motorowy bocznokołowy.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1883, Maschinenfabrik, Stahl, Eisen u. Broncegiesserei u. Schiffswerft F. Schichau, Elbing [Niemcy].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: 220.

     WYMIARY:

1883: długość całkowita 38,20 m, szerokość kadłuba 3,85 m, szerokość z tamborami 7,60 m, wysokość boczna 1,89 m, zanurzenie 0,65 m;

1923: długość całkowita 38,00 m, długość między pionami 37,00 m, szerokość kadłuba 3,85 m, szerokość z tamborami 7,50 m, zanurzenie 0,60 m, nośność 70 ton;

1960: długość całkowita 38,95 m, szerokość kadłuba 3,82 m, szerokość z tamborami 8,50 m, wysokość boczna 1,90 m, wysokość nierozbieralna 5,75 m, zanurzenie min. 0,65 m, zanurzenie maks. 0,95 m.

     SILNIK GŁÓWNY:

1883: 1 maszyna parowa podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 100 KM, rok produkcji 1883, producent: Elbinger Dampfschiffs-Reederei F. Schichau, Elbing; w 1923 r. moc oceniana na 50 KM;

     ↓

1949: 1 silnik wysokoprężny typu Deutz, 4-cylindrowy, moc 120 KM, średnica cylindra 200 mm, skok tłoka 210 mm, liczba obrotów silnika/pędnika 800/400 na minutę, rok produkcji 1943, producent: Klöckner-Humboldt-Deutz A.G., Köln [Niemcy].

     KOCIOŁ PAROWY:

1 kocioł szkocki, ciśnienie robocze 10 at, rok budowy 1883, numer fabryczny , producent: Elbinger Dampfschiffs-Reederei F. Schichau, Elbing.

     INNE DANE:

kadłub stalowy nitowany o poprzecznym układzie wiązań, pokład drewniany, pędnik: boczne koła łopatkowe 7-mio szuflowe, prędkość 14 km/h, załoga 7 osób, 185 [1883], 270 [1933] 152 [1948] pasażerów.

     ARMATOR:

P.P. Bydgoska Żegluga na Wiśle, Bydgoszcz.

     PORT MACIERZYSTY:

Bydgoszcz.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

7 [MPS], 276 [PZW Kraków], 122 [PZW Poznań].

HISTORIA:

     Zbudowany na zamówienie Braci Ciechanowskich czyli Jana i Wincentego z Włocławka w elbląskiej stoczni F. Schichau’a, nazwany został „KUJAWIAK”/„KYЯBЯKЪ”. Był to statek towarowo-pasażerski. Na pokład zabierał 185 pasażerów w tym w klasie pierwszej 42 osoby [klasa I – miejsca pod pokładem głównym leżące], w klasie II też 42 osoby [klasa II – miejsca na pokładzie głównym siedzące w pomieszczeniach] oraz w klasie III – 101 osób [klasa III – miejsca na pokładzie głównym]. Eksploatowany na trasie Włocławek – Płock. W 1904 roku firma Braci Ciechanowskich przekształciła się w spółkę o nazwie Bracia Ciechanowscy i Kompania. „KUJAWIAK” eksploatowany był na trasie Włocławek – Toruń. W 1909 roku przebudowany w Zakładach Mechanicznych Żeglugi A. Paruszewskiego we Włocławku. W sierpniu 1914 r. w dyspozycji rosyjskiego Ministerstwa Komunikacji. Używany jako transportowiec w obrębie twierdzy Iwanogorod [Dęblin]. Tam zatopiony w styczniu 1915 r. w obrębie twierdzy przez wycofujących się Rosjan. Po zajęciu Dęblina przez Austriaków „KUJAWIAK” został wydobyty przez ekipy techniczne K.u.K. Weichselflottille i osadzony na lądzie. Na skutek złego zabezpieczenia podczas wysokiej wody ponownie zatonął.

     Wydobyty w marcu 1916 r., po uszczelnieniu został odholowany do Krakowa na remont. Po remoncie otrzymał nazwę SMS [Seiner Majestät Schiff = Okręt Jego Wysokości] „KUJAWIAK” zmienioną w 1917 r. na „SAN”. W listopadzie 1918 r. przejęty początkowo przez Ministerstwo Komunikacji, a rok później przez Sekcję Eksploatacji Dróg Wodnych Ministerstwa Robót Publicznych, przemianowany na „KSIĄŻE JÓZEF” i przekazany Polskiej Żegludze Państwowej. Po jej rozwiązaniu w 1921 r. trafił do Towarzystwa Żegluga Polska S.A. w Krakowie. Eksploatowany w rejsach pasażerskich w Krakowie, a także do Sandomierza. We wrześniu 1939 r. po zajęciu Krakowa przez Niemców i zlikwidowaniu Żeglugi Polskiej nazwany został „SAN” i przydzielony do Weichsellandische GmbH, Krakau, pływał w okolicach Krakowa i Puław. Pod koniec 1944 roku uszkodzony pociskami z samolotów radzieckich.

     W okresie 1945-1946 remont kapitalny, nazwany „KSIĄŻE JÓZEF” pływał w Towarzystwie Żeglugi Polskiej S.A. w Krakowie do 1947 r. Po likwidacji armatora przekazany Państwowej Żegludze na Wiśle w Warszawie. Pływał jako statek pasażerski [152 osoby] oraz holownik. W sierpniu 1948 r. podczas rejsu do Gdańska uderzył we wrota śluzy w Przegalinie i uszkodził je znacznie, sam również doznając uszkodzeń. Winnym uznano kpt. Józefa Sikorskiego. Statek przeszedł naprawę w Stoczni Dyrekcji Dróg Wodnych w Pleniewie. W latach 1949-1951 pływał we flocie Państwowej Żeglugi Śródlądowej we Wrocławiu, Oddział w Warszawie. Zrezygnowano z napędu parowego montując silnik wysokoprężny. Pod koniec 1951 r. zmieniono nazwę na „JANEK KRASICKI”, a armatorem zostało Przedsiębiorstwo Państwowe [P.P.] Żegluga na Wiśle, Ekspozytura Rejonowa w Warszawie. W maju 1954 r. „JANEK KRASICKI” zostaje skierowany do Poznania, gdzie pływa w rejsach na trasie Poznań – Puszczykowo – Poznań. W lipcu 1954 r. przejęty przez P.P. Bydgoska Żegluga na Wiśle z Bydgoszczy. Od 1961 r. pływał w Gorzowie Wlkp. do 1963 r. Przepracował równo 80 lat, złomowany w 1964 r. w Czarnkowie.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 02.01.2024/24.05.2026