Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

Autor: Waldemar Danielewicz




533. FRANEK

POPRZEDNIE NAZWY: ex MOTTLAU, ex SPEED I, ex MOTTLAU, ex SPEED, ex MOTTLAU, ex GESTE.

TYP STATKU: holownik portowy.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1890, G. Seebeck A.G. Schiffswerft, Maschinenfabrik u. Trockendocks, Geestemünde [Niemcy].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: 43.

     WYMIARY:

długość całkowita 19,25 m, długość rejestrowa 18,36 m, szerokość całkowita 4,53 m, zanurzenie 2,60 m, pojemność brutto 40 BRT, pojemność netto 0 NRT.

     SILNIK GŁÓWNY:

1 maszyna parowa podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 180 KM, rok produkcji 1890, numer fabryczny 35, producent: G. Seebeck A.G. Schiffswerft, Maschinenfabrik u. Trockendocks, Geestemünde.

     KOCIOŁ PAROWY:

1 kocioł szkocki, ciśnienie robocze 9 at, powierzchnia ogrzewalna 58,32 m2, rok budowy 1922, numer fabryczny 3563, producent: F. Schichau, Maschinen- & Lokomotivfabrik, Elbing [Niemcy].

     INNE DANE:

kadłub stalowy nitowany o poprzecznym układzie wiązań, pokład stalowy, pędnik: 1 śruba, prędkość 8 węzłów, załoga 5 osób, uciąg na palu 2,5 T.

     ARMATOR:

Stocznia Gdańska w Gdańsku.

     PORT MACIERZYSTY:

Gdańsk.

     SYGNAŁ WYWOŁAWCZY:

QFLD [Geste], PBSM do 31.12.1933, od 1947 r. – SODR.

     NUMER PRS:

22026.


HISTORIA:

     Zbudowany na zamówienie armatora Bugsier Gesellschaft „Union” z Bremy, nazwany „GESTE”. Jego pojemność brutto określano na 53 RT. Sygnał wywoławczy QFLD. W 1911 r. sprzedany J. F. E. Krummland, Lehe i H. L. D. Garvels z Bremerhaven bez zmiany nazwy. W 1917 r. trafił do Cuxhaven, armator J. F. W. Meyer. Klasyfikowany jako statek śródlądowy. Do Danzig [Gdańsk] przybył w 1921 r. za sprawą Hansa Otto Gottenmeyera, nazwany „MOTTLAU”. W dniu 17.08.1926 w porcie gdańskim zderzył się ze statkiem „NJORD” bandery szwedzkiej. Pomiędzy majem i grudniem 1927 r. wydzierżawiony przez belgijską firmę Ackermans og van Haaren budującą port gdyński do obsługi promu pomiędzy Oksywiem i Gdynią.

     W 1930 r. wyczarterowany przez Towarzystwo Transportowe Morskie „Speed” z Gdyni. Nazwany „SPEED”, podniósł polska banderę, port macierzysty Gdynia, sygnał wywoławczy PBMS. W lutym 1934 r. powrócił do Gdańska i nazwy „MOTTLAU”. Pływał pod banderą Wolnego Miasta Gdańska, armator Otto Gottemeyer. W 1936 r. ponownie w Gdyni pod nazwą „SPEED I” w czarterze firmy „Nawigacja Ltd”, bandera polska. Od października 1936 r. powrót do Gdańska i nazwy „MOTTLAU”. Od września 1939 r. bandera niemiecka.

     Zatopiony w marcu 1945 r. w Gdańsku. Wydobyty przez Oddział Taboru Pływającego Głównego Urzędu Morskiego w Gdańsku we wrześniu 1945 r. Skierowany do remontu do ówczesnej Stoczni Nr. 2 w Gdańsku, ale prace dokowe dokonała Stocznia Nr. 1 w Gdańsku. Podczas remontu przejęty przez Zjednoczenie Stoczni Polskich i ostatecznie przekazany w 1947 r. Stoczni Gdańskiej w Gdańsku, gdzie pływał pod nazwą „FRANEK”. W 1949 r. doznał awarii maszyny parowej, a w 1951 r. zderzył się z holownikiem „DZIDEK”. Wycofany w 1963 r. i złomowany.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 21.01.2026



SPEED I przy Nabrzeżu Polskim w Gdyni; foto: fotopolska.eu

MOTTLAU; foto: archiwum Waldemara Danielewicza

MOTTLAU, 1941 r.; foto: archiwum Waldemara Danielewicza

FRANEK; foto: archiwum Waldemara Danielewicza

FRANEK i LAMPART; foto: archiwum Waldemara Danielewicza

FRANEK; foto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

FRANEK; foto: Narodowe Archiwum Cyfrowe