Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

TYP STATKU: pasażerski.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 04.1927, Danziger Werft & Eisenbahnwerkstätten A.G., Danzig [Wolne Miasto Gdańsk].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: S-47.

     WYMIARY:

długość całkowita 56,35 m, długość między pionami 50,24 m, szerokość całkowita 9,26 m, zanurzenie 3,30 m, pojemność brutto 538 BRT, pojemność netto 234 NRT.

     SILNIKI GŁÓWNE:

1 maszyna parowa potrójnego rozprężania, 3-cylindrowa, moc 650 KM, producent: Danziger Werft & Eisenbahnwerkstätten A.G., Danzig.

     KOCIOŁ PAROWY:

1 kocioł cylindryczny, ciśnienie robocze 16 at, powierzchnia ogrzewalna 175 m², producent: Danziger Werft & Eisenbahnwerkstätten A.G., Danzig.

     INNE DANE:

kadłub stalowy nitowany o poprzecznym układzie wiązań, 3 pokłady drewniane, pędnik: 1 śruba czteropłatowa, prędkość 11 węzłów, załoga 20-35 osób, 766 pasażerów w rejsach po Zatoce Gdańskiej, 120 w żegludze bałtyckiej.

     ARMATOR:

Żegluga Polska S.A. w Gdyni.

     PORT MACIERZYSTY:

Gdynia.

     SYGNAŁ WYWOŁAWCZY:

PBAX [do 31.12.1933], SPAG.

HISTORIA:

     Statek pasażerski żeglugi przybrzeżnej zamówiony 13 września 1926 r. przez Ministerstwo Komunikacji w stoczni Danziger Werft w Gdańsku. Stosowną umowę na budowę podpisał Minister Komunikacji. Stępkę położono 7 stycznia 1927 r., wodowano w kwietniu 1927 r. Nazwany „GDAŃSK”, przydzielony został Przedsiębiorstwu Państwowemu Żegluga Polska w Gdyni. Podniesienie bandery nastąpiło 15 czerwca 1927 r. Następnego dnia „GDAŃSK” odpłynął w asyście trałowców ORP „RYBITWA” i ORP „JASKÓŁKA” do Tczewa, gdzie odbyło się uroczyste podniesienie bandery wraz z jej poświęceniem w obecności ministrów: Eugeniusza Kwiatkowskiego, Pawła Romockiego, Gustawa Dobruckiego i Bogusława Miedzińskiego oraz żony marszałka Piłsudskiego, Aleksandry z córkami. Pierwszym kapitanem został Edward Pacewicz. „GDAŃSK” wykorzystywany był głównie w rejsach wycieczkowych na trasie: Hel – Zoppot [Sopot], a po wydaniu przez Senat Wolnego Miasta Gdańska zakazu pływania do Sopotu statków polskich pod koniec lat trzydziestych XX w. pływał z Gdyni do Jastarni. 22 sierpnia 1934 r. doszło do kolizji z norweskim statkiem „HALVERSEN” przed Jastarnią. Winnym niegroźnej kolizji był statek norweski. „GDAŃSK” odbył też rejs wycieczkowy do Kopenhagi. Statki „GDAŃSK” i „GDYNIA” były nieudanymi konstrukcjami. Były mało zwrotne, trudne w sterowaniu oraz miały słabe właściwości na fali, co odbijało się silnym kołysaniem, co z kolei było uciążliwe dla pasażerów. Założenia tych statków opracował inż. B. Bagniewski.

     28 sierpnia 1939 r. „GDAŃSK” i „GDYNIA” zostały zmobilizowane przez Marynarkę Wojenną, ORP „GDAŃSK” przeznaczony został do służby pomocniczej jako okręt baza flotylli kutrów trałowych czyli zmobilizowanych kutrów rybackich bez uzbrojenia. Dowództwo jego objął dotychczasowy kapitan, porucznik marynarki w stanie spoczynku Julian Laskowski, a obsadę stanowili cywile, niezmobilizowani członkowie stałej załogi. Okrętu nie zdążono przemalować i pozostał w pokojowym, białym, dobrze widocznym malowaniu. 2 września 1939 r. ORP „GDAŃSK” zakotwiczony był w głębi Zatoki Puckiej na wysokości Mechelinek. Około godz. 11.30 okręt został uszkodzony przez niemieckie bombowce Junkers Ju-87 Stuka z dywizjonu IV/LG.1. Wybuchające w pobliżu bomby spowodowały jego powolne tonięcie. Uratowała się cała załoga oprócz starszego oficera Müllera, który zginął podczas wypadku przy spuszczaniu łodzi ratunkowych. Niemcy wydobyli „GDAŃSK” w maju 1940 r., po uszczelnieniu odholowali go do Gdyni, wówczas Gotenhafen. Jego losy do 1945 r. nie są znane. Wiadomo tylko tyle, że wycofując się zatopili go celem zablokowania południowego wejścia do portu w Gdyni. W 1947 r. wrak podniesiono z dna i przeholowano go na płyciznę koło Gdyni [poz.54°30'35"N 018°33'43"E], gdzie stopniowo cięto go na złom.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 29.11.2025