Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

TYP STATKU: pasażerski typu SPJK.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1966, Krakowska Stocznia Rzeczna, Kraków.

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: SPJK-204/66.

     WYMIARY:

długość całkowita 24,98 m, szerokość całkowita 3,18 m, wysokość burt 1,45 m, wysokość nierozbieralna 2,54 m, zanurzenie 1,05 m, nośność 5 t.

     SILNIK GŁÓWNY:

1 silnik wysokoprężny typu 4L-110, 4-cylindrowy, moc 60 KM/44 kW, średnica cylindra 110 mm, skok tłoka 150 mm, liczba obrotów silnika/pędnika 1500/750 na minutę, rok produkcji 1964, numer fabryczny 340385, producent: ČZNM Škoda, Praha [Czechosłowacja] [oficjalnie Závody V. I. Lenina];

     ↓

1 silnik wysokoprężny typu SW400/M2, 6-cylindrowy, moc 96 KM/71 kW, średnica cylindra 107 mm, skok tłoka 121 mm, liczba obrotów silnika 2400/min., numer fabryczny 194288, producent: Wytwórnia Silników Wysokoprężnych w Andrychowie/Puckie Zakłady Mechaniczne w Pucku.

     ↓

1 silnik wysokoprężny, producent: Volvo Penta A/B, Vara [Szwecja].

     INNE DANE:

kadłub stalowy spawany o mieszanym układzie wiązań, pokład stalowy, pędnik: 1 śruba, prędkość 15 km/h, załoga 3-4 osoby, 65 pasażerów.

     ARMATOR:

Żegluga Ostródzko-Elbląska Sp. z o.o. w Ostródzie.

     PORT MACIERZYSTY:

Ostróda.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

Gd-I-48 [IŻŚr Gdańsk], GD-01-019 [UŻŚr Gdańsk].

     NUMER ENI:

24300041.

     NUMER PRS:

13105 → 130105

HISTORIA:

     Czwarty statek typu SPJK, czyli statek pasażerski jeziorowo-kanałowy przeznaczony na unikatową trasę czyli Kanał Elbląski z jego pochylniami. Zbudowany w Krakowie w tamtejszej stoczni rzecznej w 1966 r. Nazwany został „BIRKUT”. Eksploatację rozpoczął w P.P. Żegluga Gdańska w Gdańsku w 1967 r. Pływał na trasie Elbląg – Ostróda.

     W czerwcu 1977 r. wracający z rozkładowego rejsu „BIRKUT” mający na pokładzie pasażerów, prowadzony przez marynarza podczas ulewnego deszczu znacznie ograniczającego widoczność zbliżał się do mostu zwodzonego w Elblągu. W ostatniej chwili będąc kilka metrów od mostu prowadzący zauważył, że most jest zamknięty, mimo że powinien być otwarty dla statku. Pomimo podjętych manewrów „cała wstecz” statek nie zdążył wytracić prędkości i uderzył w zamknięte przęsła. W wyniku kolizji dach sterówki wraz z masztem został zerwany i spadł na pokład pasażerski. Na szczęście odbyło się bez poszkodowanych, gdyż pasażerowie schronili się pod pokładem. Jak się okazało, kapitan i mechanik byli pod wpływem alkoholu i spali. Podobnie było z załogą obsługi mostu, która również była pod wpływem alkoholu i zamknęła most po paradzie statków z okazji Dni Morza, mimo że do mostu zbliżał się „BIRKUT” zgodnie z rozkładem rejsu. Podobno most został zamknięty na polecenie oficjeli biorących udział w święcie, aby ludzie nie mokli.

     Po zakończeniu sezonu 1977 r. „BIRKUT” i pozostałe „ptaszki” przekazane zostały P.P. Żegluga Mazurska w Giżycku i podlegały Ekspozyturze w Ostródzie. W 1983 r. na statku wymieniono silnik, natomiast 1991 roku „BIRKUTA” przejęło Przedsiębiorstwo Państwowe Żegluga Ostródzko-Elbląska w Ostródzie, dwa lata później P.P. ŻO-E zostaje częścią Zakładów Komunikacji Miejskiej w Ostródzie. Od 2011 roku statkiem zarządza Żegluga Ostródzko-Elbląska. W tym samym roku statek otrzymał po raz kolejny nowy silnik firmy Volvo Penta. Długoletnimi kapitanami statku byli: Roman Cybulski, Jacek Ciesielski, Lech Matuszewski, Zbigniew Pawlak i Tomasz Bolejre. Nadal w eksploatacji.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 14.11.2023/19.03.2026