Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex DRWĘCA, ex PANTHER, ex DREWENZ.

TYP STATKU: lodołamacz czołowy parowy.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1896, F. Schichau Schiffswerft GmbH, Elbing [Niemcy].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: nieznany.

     WYMIARY:

długość całkowita 34,50 m, długość między pionami 33,00 m, szerokość całkowita 6,50 m, wysokość burt 2,58 m, zanurzenie 1,80 m, nośność 64 t.

     SILNIKI GŁÓWNE:

2 maszyny parowe potrójnego rozprężania, 2-cylindrowe, moc 400 KM, średnice cylindrów 272/420/612 mm, skok tłoka 300 mm, liczba obrotów silnika/pędnika 200/200 na minutę, rok produkcji 1896, producent: F. Schichau Schiffswerft GmbH, Elbing.

     KOCIOŁ PAROWY:

1 kocioł płomieniówkowy, ciśnienie robocze 12 at, rok budowy 1896, producent: F. Schichau Schiffswerft GmbH, Elbing;

     ↓

1 kocioł płomieniówkowy, ciśnienie robocze 12 at, powierzchnia ogrzewalna 122,8 m², rok budowy 1930, numer fabryczny 554, producent: Klawitter Werft-Betrieb GmbH u. Co., Danzig.

     INNE DANE:

materiał: dno: stal, burty: stal, pokład: drewno, kadłub nitowany o poprzecznym układzie wiązań, pędnik: 1 śruba czteropłatowa, prędkość 20,37 km/h, załoga 7 osób.

     ARMATOR:

Okręgowy Zarząd Wodny w Tczewie.

     PORT MACIERZYSTY:

Przegalina.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

200 [BSR Danzig], 5714 [PZW Gdańsk], 623 [RDW Tczew], Gd-I-13 [IŻŚr Gdańsk].

     NUMER PRS:

23163.

HISTORIA:

     Zbudowany w 1896 r. w elbląskiej stoczni F. Schichau’a, na zamówienie pruskiego Königlischen Preuβische Weichsel-Strombauverwaltung, Danzig-Krakau jako lodołamacz czołowy, otrzymał nazwę „DREWENZ”. Koszt jego budowy wyniósł 122.500 marek. Kadłub zbudowano ze stali Siemensa-Martina o grubości od 14 do 12 mm, a pokład z bali drewnianych o grubości 65 mm. Po powstaniu Wolnego Miasta Gdańska w 1920 roku „DREWENZ”, jak i pozostałe lodołamacze, przeszły pod zarząd Rady Portu i Dróg Wodnych [niem. der Hafen und die Wasserwege von Danzig] i podlegały Maschinenbauamt Danzig-Krakau stacjonując w Gross Plehnendorf [dz. Gdańsk-Pleniewo], a potem w Wasserstraβemaschinenamt, Einlage [dz. Gdańsk-Przegalina]. 19 stycznia 1928 roku o godz. 16:30, podczas akcji lodołamania, doszło do zderzenia lodołamacza „DREWENZ” z drugim lodołamaczem „BRAHE” na 868,5 km rzeki Wisły, tj. koło miejscowości Kurzebrack [dz. Korzeniewo]. Natomiast 15 marca 1931 roku pod Nieszawą, na skutek błędnej interpretacji sygnałów dźwiękowych nadawanych przez lodołamacz „BUG” doszło do dwukrotnego zderzenia lodołamaczy „BUG” i „DREWENZ”. Kapitanem lodołmacza był w tym czasie Fritz Gnoyke. W latach 1937-38 kapitanem statku był Antoni Szprun, a sternikiem Władysław Kalkowski. Z chwilą wybuchu wojny niemiecko-polskiej we wrześniu 1939 r. Rada Portu i Dróg Wodnych przestała istnieć. Lodołamacz wraz z innymi lodołamaczami przejęty został wówczas przez Der Staatskomissar für den Hafen und Wasserwege von Danzig, a ten z kolei 23 października 1939 r. przydzielił je do Wasserbaumt, Einlage [D]. W kwietniu 1941 roku statek zmienił nazwę na „PANTHER”. Pod koniec wojny w marcu 1945 roku lodołamacz został zatopiony na skutek zbombardowania przez samoloty radzieckie. Bomba urwała rufę statku.

     Wydobyty w 1946 roku, został odholowany na remont do Stoczni Nr 1 w Gdańsku [dawna Danziger Werft]. Nazwany tymczasowo „DRWĘCA”, został wyremontowany i przebudowany, dorobiono także nową rufę. Do eksploatacji wszedł w 1948 roku w Państwowym Zarządzie Wodnym w Tczewie pod nazwą „PANTERA”, a jego kapitanem został Robert Dąbrowski. W dniu 7 września 1948 r. o godz. 17:00 lodołamacz, holując na holu dźwig „GOLIAT”, a za nim koszarkę i obok niej prom budowlany, wpływając do śluzy w Pleniewie, zahaczył koszarką o odbojnicę śluzy powodując jej oderwanie na długości 3 m. Zimą 1950 roku lodołamacz przewoził ludzi w Serowie na trasie Gdańsk – Elbląg, ponieważ zarówno most pontonowy, jak i prom nie były czynne ze względu na duże zalodzenie. W 1952 roku jednostka weszła w skład floty Rejonu Dróg Wodnych w Tczewie, a portem macierzystym została Przegalina. W marcu tego samego roku, w czasie patrolu u ujścia Wisły, statek najechał na nieoznakowaną przeszkodę podwodną i doznał wgniecenia kadłuba poniżej linii wodnej pod kotłem oraz obluzowania nitów. Został wówczas wyslipowany w Przegalinie i po uszczelnieniu kadłuba przeszedł na remont do Stoczni Rzecznej w Tczewie. W 1953 roku kapitanem statku został Antoni Wierzbicki, a sternikami Aleksander Górski i Aleksander Małkowski. W okresie od 1 maja do 15 listopada 1954 roku „PANTERA” przeszła remont kapitalny w Gdańskiej Stoczni Rzecznej w Pleniewie. Od 1955 roku jej portem macierzystym został Tczew. W 1957 roku dowództwo lodołamacza przejął Robert Dąbrowski. W 1963 roku „PANTERĘ” przydzielono do Okręgowego Zarządu Wodnego w Tczewie z portem macierzystym Przegalina. Wycofana sześć lat później, została złomowana w 1971 r.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 04.03.2026