Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex FALA, ex HAMSTER, ex WELLE.

TYP STATKU: lodołamacz parowy.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1896, Danziger Schiffswerft u. Maschinenbauanstalt Johannsen u. Co., Danzig [Niemcy].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: 99.

     WYMIARY:

długość całkowita 27,20 m, szerokość całkowita 5,20 m, szerokość na wręgach 4,80 m, wysokość burt 2,50 m, wysokość nierozbieralna 4,90 m, zanurzenie min. 1,30 m, zanurzenie maks. 1,80 m.

     SILNIK GŁÓWNY:

1 maszyna parowa stojąca podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 110 KM, średnice cylindrów 292/514 mm, skok tłoka 305 mm, liczba obrotów 180/min., rok produkcji 1896, producent: Karl Stemmig u. Co., Danzig.

     KOCIOŁ PAROWY:

1882:
1 kocioł płomieniówkowy, ciśnienie robocze 8 at, powierzchnia ogrzewalna 48,82 m², rok budowy 1896, producent: Danziger Schiffswerft u. Maschinenbauanstalt Johannsen u. Co., Danzig;

     ↓

1934:
1 kocioł płomieniówkowy, ciśnienie robocze 8 at, powierzchnia ogrzewalna 45 m², rok budowy 1933, numer fabryczny 681, producent: Danziger Werft u. Eisenbahnwerkstätten A.G., Danzig.

     INNE DANE:

materiał: dno: stal, burty: stal, pokład: drewno, kadłub nitowany o poprzecznym układzie wiązań, pędnik: 1 śruba czteropłatowa o średnicy 1400 mm, prędkość 15,89 km/h, załoga 7 osób.

     ARMATOR:

Okręgowy Zarząd Wodny w Tczewie.

     PORT MACIERZYSTY:

Tczew.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

[BSR Danzig], 5716 [PZW Tczew], 629 [RDW Tczew], Gd-I-20 [IŻŚr Gdańsk].

     NUMER PRS:

23120.

HISTORIA:

     Zbudowany w 1896 r. na zamówienie niemieckiego Königlich-Preuβische Weichsel-Strombauverwaltung, Danzig-Krakau jako lodołamacz pomocniczy, a także bunkierka zaopatrująca lodołamacze w węgiel, otrzymał nazwę „WELLE”. Koszt jego budowy wyniósł 55.500 M. Kadłub zbudowano z blach stalowych o grubości od 6 do 8 mm, a pokład z bali drewnianych o grubości 50 mm. W 1908 roku kapitanem statku był Hermann Peters. Po powstaniu Wolnego Miasta Gdańska w 1920 roku „WELLE”, jak i pozostałe lodołamacze przeszły pod zarząd Rady Portu i Dróg Wodnych [niem. der Hafen und die Wasserwege von Danzig] i podlegały Maschinenbauamt Danzig-Krakau i stacjonowały w Gross Plehnendorf [dz. Gdańsk-Pleniewo] potem w Wasserstraβemaschinenamt, Einlage [dz. Gdańsk-Przegalina] W 1934 roku przeszedł gruntowny remont maszyny parowej i przebudowę na lodołamacz. Wstawiono także nowy kocioł parowy. Rok później wykonano remont kapitalny kadłuba. Poniżej skład załogi w latach 1933/35: kapitan – Hermann Antricht, mechanik – Hermann Kleinschmidt, marynarze – August Stufulus i Anton Weigle, palacze – Karl Dettlaff i Franz Wunderlich.

     Z chwilą wybuchu wojny niemiecko-polskiej we wrześniu 1939 r. Rada Portu i Dróg Wodnych przestała istnieć, lodołamacz „WELLE” wraz z innymi przejęty został przez Der Staatskomissar für den Hafn und Wasserwege von Danzig, ten z kolei 23 października 1939 r. przydzielił je do Wasserbaumt, Einlage. W kwietniu 1941 roku zmienił nazwę na „HAMSTER”. W marcu 1945 roku zatopiony i celowo uszkodzony pozostał w Einlage [Przegalina]. Podniesiony z dna w sierpniu 1945 r. został odbudowany w Stoczni Nr 11 w Pleniewie.

     Do ruchu wszedł już w październiku 1945 r. pod nazwą „FALA” w Państwowym Zarządzie Wodnym w Tczewie, a portem macierzystym lodołamacza były Łożyska. W listopadzie 1946 roku podczas akcji ratowania zagrożonego zatorem lodowym drewnianego mostu w Opaleniu lodołamacz został poważnie uszkodzony. Remont odbył w Państwowych Warsztatach i Stoczni w Pleniewie. Do ruchu wszedł w 1948 roku pod nazwą „RYŚ”. 16 maja 1948 roku doszło do uszkodzenia kotła na skutek niedbalstwa załogi. W 1951 roku kapitanem statku został Ksawery Jankowski. W 1952 roku armatorem „RYSIA” został Rejon Dróg Wodnych w Tczewie, a portem macierzystym Przegalina. W 1953 roku podczas akcji lodołamania na statku doszło do przecieków w kadłubie poniżej linii wodnej na skutek przepracowania blach poszycia kadłuba. Remont przeprowadziła Baza Lodołamaczy w Przegalinie. Kolejny kapitalny remont „RYŚ” przeszedł w Stoczni Rzecznej w Elblągu od 15 maja do 18 listopada 1954 r. W 1955 roku portem macierzystym został Tczew. W tym czasie jego kapitanem był B. Leszczyński, a sternikiem Franc Halbe, od 1958 roku kapitanował Ksawery Jankowski, a sternik to K. Palkowski. W 1963 roku nowym armatorem został Okręgowy Zarząd Wodny w Tczewie. Wycofany w 1968 roku i złomowany trzy lata później.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 08.02.2011