Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex HILFE.

TYP STATKU: pasażerski parowy śrubowy.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1906, J. W. Klawitter Werft GmbH, Danzig [Niemcy].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: 303.

     WYMIARY:

długość całkowita 18,44 m, długość między pionami 17,16 m, szerokość całkowita 4,32 m, szerokość na wręgach 4,05 m, wysokość burt 1,70 m, zanurzenie 1,51 m, pojemność brutto 33 BRT, pojemność netto 17 NRT.

     SILNIKI GŁÓWNE:

1 maszyna parowa podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 100 KM, producent: J. W. Klawitter Werft GmbH, Danzig;

     ↓

1 maszyna parowa stojąca podwójnego rozprężania systemu Compound, 2-cylindrowa, moc 120 KM, średnice cylindrów 243/410 mm, skok tłoka 250 mm, rok produkcji 1924, producent: J. W. Klawitter Werft GmbH, Danzig.

     KOCIOŁ PAROWY:

1 kocioł szkocki, ciśnienie robocze 10 at, powierzchnia ogrzewalna 46,25 m², rok budowy 1933, numer fabryczny 730, producent: Klawitter Werft-Betrieb GmbH u. Co., Danzig.

     INNE DANE:

materiał: dno: stal, burty: stal, pokład: stal, kadłub nitowany o poprzecznym układzie wiązań, pędnik: 1 śruba, prędkość 12 km/h, załoga 4 osoby, 30 pasażerów.

     ARMATOR:

P.P. Żegluga Gdańska w Gdańsku.

     PORT MACIERZYSTY:

Gdańsk.

     SYGNAŁ WYWOŁAWCZY:

SOCQ.

     NUMER PRS:

12010.

HISTORIA:

     Zbudowany jako holownik pożarowo-ratowniczy dla Kaiserlische Werft w Gdańsku, otrzymał nazwę „HILFE”. Posiadał na wyposażeniu działko wodne. W 1919 roku, kiedy to Stocznia Cesarska ulegała likwidacji, holownik przejęła nowo powstała Danziger Werft, która w 1920 roku odsprzedała go miastu Gdańsk. Podlegał on organizacyjnie pod Magistrat Miasta. W 1923 roku przekazano go nowopowstałemu przedsiębiorstwu Danziger Stadische Fähren czyli Gdańskie Promy Miejskie. W gdańskiej stoczni J. W. Klawitter Werftbetriebsgesellschaft m.b.H. dokonano przebudowy na prom parowy do komunikacji wodnej. Otrzymał nową maszynę parową o mocy 120 KM. Po remoncie służył jako prom rezerwowy. W latach 1933-1935 pływał jako prom przez Wisłę na trasie: Letzkau – Schönenberg czyli Leszkowy – Ostaszewo. W międzyczasie w 1934 roku otrzymał nowy kocioł parowy. W marcu 1945 roku „HILFE” został celowo uszkodzony i zatopiony na Motławie w pobliżu Fischmarkt [dz. Targ Rybny].

     Wrak przejęty przez Zjednoczenie Przedsiębiorstw Portowych. Wydobyty z wody 20 października 1945 r. i odholowany do remontu do ówczesnej Stoczni 4 w Gdańsku [dawna Wojan Werft]. W grudniu tego samego roku „HILFE” został przekazany Miejskim Zakładom Komunikacyjnym, które w marcu 1946 r. utworzyło Żeglugę Gdańską – Miejskie Zakłady Komunikacyjne Trakcja Wodna Gdańsk-Gdynia. Nazwany „TERESA” wszedł do eksploatacji 20 marca 1946 roku na linię Rybi Rynek, jak wówczas nazywany był Targ Rybny, do nabrzeża przy Kapitanacie Portu w Gdańsku Nowym Porcie. Kapitanem statku został Aleksander Strąk. Statek mógł zabrać na pokład 30 pasażerów. 16 lipca 1947 roku manewrujący w porcie gdańskim holownik „CYKLOP” uderzył w stojącą przy nabrzeżu Kapitanatu „TERESĘ” uszkadzając jej burtę. Po remoncie statek wrócił na stałą linię, jego zużycie oceniano na 50%. Od 1948 roku „TERESĘ” skierowano na linię: Gdańsk Targ Rybny – Bosmanat Portu Motława – Przeróbka – Stogi – Krakowiec – Górki Zachodnie – Górki Wschodnie – Sobieszewo.

     W dniu 1 lutego 1949 roku około godziny 17:45 „TERESA” wracając z Sobieszewa wpłynęła do kanału śluzy w Pleniewie [dz. Płonia] z pełną prędkością i najechała na brzeg, doznając silnego przechyłu, tak że woda dostała się na pokład. Przerażeni pasażerowie zaczęli skakać na ląd, przy czym dwóch z nich wpadło do wody. Po zejściu z brzegu kapitan kontynuował rejs, a dobijając do przystani w Górkach Zachodnich uderzył w nią niszcząc ¾ drewnianej przystani, po czym płynąc do Gdańska koło Krakowskiej Kępy zboczył z nurtu i osiadł na mieliźnie. Na pomoc wysłano holownik „KSIĘŻAK” z Dyrekcji Dróg Wodnych w Gdańsku, który ściągnął „TERESĘ” z mielizny i przyholował na Stogi. Jak się okazało kapitan oraz maszynista Alojzy Wawrocki i marynarz Stanisław Połczyński byli pijani. Nowym kapitanem statku został Franciszek Cieślicki.

     Po likwidacji Żeglugi Gdańskiej statek przejęła Żegluga Przybrzeżna w Gdańsku kierując statek do Gdyni gdzie pływał w ruchu wycieczkowym. Pod koniec roku kapitanem statku został Jan Kempa, a zużycie kadłuba oceniano na 70%. W 1950 roku kapitanami statku byli na zmianę Edward Rydlewski i Feliks Osiński, maszynistami Stanisław Godlewski i Tadeusz Gala oraz palaczami Stanisław Przywara, Zdzisław Kowalkowski i Henryk Maczugowski. Od 1953 roku w Polskiej Żegludze Przybrzeżnej w Gdańsku pozostając nadal w Gdyni. Rok 1956 przyniósł kolejną zmianę armatora, którym została Bydgoska Żegluga na Wiśle w Bydgoszczy Ekspozytura Gdańsk-Gdynia, statek powrócił do Gdańska gdzie pływał po porcie. W 1957 roku „TERESA” trafiła do P.P. Żegluga Gdańska w Gdańsku, gdzie pływała do końca sezonu 1958 roku, po czym została wycofana. Złomowana w 1962 roku.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 24.09.2023