Archiwum Statków Śródlądowych i Przybrzeżnych

POPRZEDNIE NAZWY: ex NEUENBURG, ex ROZETTA, ex ROZETKA, ex GDAŃSK, ex ŚLĄSK, ex WARSCHAU.

TYP STATKU: holownik parowy tylnokołowy.

ROK I MIEJSCE BUDOWY: 1895, J. W. Klawitter Werft GmbH, Danzig [Niemcy].

STOCZNIOWY NUMER BUDOWY: 196.

     WYMIARY:

długość całkowita 47,52 m, szerokość całkowita 7,80 m, wysokość burt 2,10 m, zanurzenie 0,65 m.

     SILNIK GŁÓWNY:

1895: 1 maszyna parowa leżąca podwójnego rozprężania, 2-cylindrowa, moc 250 KM przy 40 obr/.min, rok produkcji 1894, producent: J. W. Klawitter Werft GmbH, Danzig;

     ↓

1936: 1 silnik wysokoprężny typu Deutz, 4-cylindrowy, moc 185 KM.

     KOCIOŁ PAROWY:

1 kocioł szkocki, ciśnienie robocze 12 at, rok produkcji 1894, producent: J. W. Klawitter Werft GmbH, Danzig.

     INNE DANE:

kadłub stalowy nitowany, pędniki: 2 tylne koła łopatkowe, załoga 7 potem 5 osób.

     ARMATOR:

P.P. Bydgoska Żegluga na Wiśle, Bydgoszcz.

     PORT MACIERZYSTY:

Bydgoszcz.

     NUMERY REJESTRACYJNE:

4 [BSR Danzig], 917 [Toruń], 448 [Warszawa], 1059 [BSR Danzig], 5015 [PZW Tczew], 2120 [RDW Bydgoszcz].

HISTORIA:

     Zbudowany jako statek holowniczo-towarowy dla gdańsko-hamburskiej firmy Johannes Ick, nazwany został „WARSCHAU”, pływał na regularnej linii Danzig – Warszawa – Danzig [Gdańsk]. Z chwilą wybuchu wojny w sierpniu 1914 r. zwanej potem I wojną światową holownik eksploatowany był na trasie Danzig – Thorn [Toruń]. Po zajęciu w lipcu 1915 roku Warszawy przez wojska niemieckie została utworzona Schiffahrtsabteilung des Feldeisenbahnwesens (w skrócie FECH), której zadaniem było zaopatrywanie wojsk w zapasy żywności, amunicji oraz transport rannych między innymi drogami wodnymi. W tym celu wykorzystywano holowniki i barki prywatnych armatorów, które zostały zarekwirowane i zmilitaryzowane, również „WARSCHAU” został zmilitaryzowany. Po zakończonej wojnie w 1918 r. holownik znajdował się w Gdańsku.

     We wrześniu 1919 roku za pośrednictwem amerykańskiej misji żywnościowej [American Food Mission] wyczarterowany przez Ministerstwo Aprowizacji do holowania barek na trasie Danzig – Nieszawa. Zwrócony wiosną 1920 roku armatorowi Johannes Ick, został zakupiony przez gdańszczanina Antona von Leszczyński działającego w imieniu rządu Rzeczypospolitej Polskiej. Chodziło tu o pewien podstęp, gdyż Niemcy nie zezwalali na sprzedaż statków obywatelom polskim lub Polsce. Następnie przejęty przez Polską Żeglugę Państwową w Warszawie nazwany został „ŚLĄSK”. Moc jego maszyny parowej oceniano na 230 KM. W 1922 r. po likwidacji P.Ż.P. przejęty przez nowopowstałe Towarzystwo Zjednoczonej Żeglugi Polskiej S.A., w Warszawie. W 1924 roku sprzedany firmie Żegluga Parowa na Wiśle – Stanisław Górnicki z Płocka, gdzie zmienił nazwę na „GDAŃSK”. Pływał do końca lat dwudziestych XX w., poczym wycofany ze względu na częste awarie maszyny parowej, której moc oceniano już tylko na 155 KM.

     W 1934 roku zakupiony przez Chaima Kusznira z Warszawy, wymontowano maszynę parową i kocioł. Statek przeholowano do stoczni A. & W. Wojan Schiffswerft u. Reederei, Danzig-Troyl, gdzie otrzymał silnik wysokoprężny „Deutz” o mocy 185 KM, a także wybudowano ładownię w dawnej kotłowni i wykonano nową sterówkę. Prace zakończono w 1936 r. Nazwany „ROZETKA”, port macierzysty Toruń. Pływał głównie z Płocka do Tczewa. Z dniem 27 czerwca 1938 roku zmieniono, a w zasadzie poprawiono nazwę na „ROZETTA”. W listopadzie 1939 r. jako mienie żydowskie został zajęty przez niemiecki der Komissärische Verwalter der Haupttreuhandstelle Ost Binnenschiffahrt des Weichselgebiet, Danzig [Zarząd Komisaryczny Głównego Urzędu Powierniczego Wschód Żeglugi Śródlądowej dla Obszaru Wisły]. Zakupiony w dniu 6 kwietnia 1940 roku przez Johannes Ick, Danzig zmienił nazwę na „NEUENBURG” [Nowe/Wisłą]. Zatopiony pod koniec wojny w porcie w Einlage [Gdańsk-Przegalina] koło śluzy od strony Wisły. W maju 1945 roku wrak przejęty przez Państwowy Zarząd Wodny w Tczewie jako przedstawiciela Skarbu Państwa.

     Podniesiony z dna i odholowany w 1948 roku do Elbląga, gdzie w tamtejszej stoczni został odbudowany. Przekazany Państwowej Żegludze Śródlądowej we Wrocławiu Ekspozytura w Bydgoszczy, nazwany został „ROZETA”. W dniu 23 listopada 1950 roku „ROZETA” kierowana przez kpt. Leo Kossmanna, płynąc z Torunia do Gdańska z 240 tonami ładunku, około 50 m przed mostem pontonowym w Serowie, gdzie otwarte było przęsło o szerokości 30 m, na skutek zacięcia się steru została rzucona w momencie przechodzenia przez przęsło na most, w wyniku czego został uszkodzony i zerwany ponton mostowy, a także liny i łańcuchy kotwiczne. Statek doznał natomiast uszkodzeń części dziobowej, w wyniku czego kadłub zaczął przeciekać. Winą za wypadek obarczono kapitana, który wiedząc o awarii steru nie powinien ryzykować przejścia oraz popełnił błąd - w momencie, gdy dziób statku był w moście, polecił rzucić rufową kotwicę, co spowodowało zepchniecie „Rozety” na most. W 1951 roku nowy armator P.P. Żegluga na Wiśle w Warszawie. W 1952 r. Ekspozytura Rejonowa w Bydgoszczy wycofała jednostkę z ruchu i przekwalifikowała ją po przebudowie na przystań. Od lipca 1954 roku w P.P. Bydgoska Żegludze na Wiśle, Ekspozytura Gdańsk-Gdynia jako siedziba biura Ekspozytury w Gdańsku. Wycofana w 1961 roku i złomowana.

© Opracował Waldemar Danielewicz – 17.10.2023